علائم دیابت نوع ۲ در کودکان چیست؟

دیابت نوع ۲ دیگر فقط «بیماری بزرگسالان» نیست و در سال‌های اخیر در کودکان و نوجوانان، به‌خصوص در بچه‌های دارای اضافه‌وزن و کم‌تحرک، بیشتر دیده می‌شود. مشکل این‌جاست که علائم دیابت نوع ۲ در کودکان معمولاً تدریجی و خفیف است و ممکن است ماه‌ها به حساب «رشد»، «خستگی مدرسه» یا «تغذیه نامنظم» گذاشته شود.

در این مقاله، تیم علمی
فروشگاه تجهیزات پزشکی کیان‌طب
بر اساس منابعی مانند
Mayo Clinic،
Diabetes UK
و
Children’s Hospital of Philadelphia (CHOP)
به زبان ساده توضیح می‌دهد چه علائمی در کودکان می‌تواند نشانه دیابت نوع ۲ باشد.

توجه:
هیچ‌کدام از علائم زیر به‌تنهایی تشخیص قطعی دیابت نیست، اما اگر چند علامت هم‌زمان دیده شود، باید هرچه زودتر کودک توسط پزشک و در صورت نیاز فوق‌تخصص غدد کودکان ویزیت شود و آزمایش قند خون انجام گردد.

۱. علائم شایع و کلاسیک دیابت نوع ۲ در کودکان

مهم‌ترین علائمی که در بسیاری از کودکان مبتلا به دیابت نوع ۲ دیده می‌شود عبارت‌اند از:

تشنگی زیاد و خشک شدن مکرر دهان: کودک مدام آب می‌خواهد، لیوانش همیشه کنارش است یا شب‌ها برای نوشیدن آب بیدار می‌شود.
ادرار زیاد (پولی‌اوری): رفتن مکرر به دستشویی در طول روز و شب، یا خیس کردن تخت در کودکی که قبلاً شب‌ها خشک بوده.
گرسنگی مداوم: با وجود خوردن، زود به‌زود گرسنه می‌شود و دنبال خوراکی است، در عین حال ممکن است احساس خستگی کند.
خستگی و بی‌حالی: کاهش انرژی برای بازی، ورزش و فعالیت‌های روزمره، تمایل بیشتر به نشستن یا دراز کشیدن.

منابعی مانند Mayo Clinic و CHOP این چهار علامت (تشنگی، ادرار زیاد، گرسنگی و خستگی) را از رایج‌ترین نشانه‌های دیابت نوع ۲ در کودکان و نوجوانان می‌دانند.

۲. علائم پوستی و تغییرات ظاهری قابل مشاهده

یکی از علائم نسبتاً شاخص دیابت نوع ۲ در بچه‌ها، تغییرات پوستی مربوط به مقاومت به انسولین است:

تیرگی و ضخیم‌شدن پوست در چین‌ها: لکه‌های قهوه‌ای یا خاکستری، مخملی‌شکل، در پشت گردن، زیر بغل یا کشاله ران که به آن «آکانتوزیس نیگریکانس» گفته می‌شود.
خشکی و خارش پوست: کودک از «خارش پوست» شکایت دارد، به‌خصوص روی ساق پا یا دست‌ها.
عفونت‌های پوستی یا قارچی مکرر: جوش‌ها، عفونت‌های پوستی یا قارچ بین انگشتان پا که دیر خوب می‌شوند.

Diabetes UK و AboutKidsHealth این تغییرات پوستی، به‌ویژه آکانتوزیس، را به‌عنوان یک «زنگ خطر» مهم برای مقاومت به انسولین و دیابت نوع ۲ در کودکان معرفی می‌کنند.

۳. تغییرات وزن، رشد و اشتها

در بسیاری از کودکان مبتلا به دیابت نوع ۲، اضافه‌وزن یا چاقی قبلاً وجود دارد، اما تغییرات زیر می‌تواند نگران‌کننده باشد:

افزایش وزن سریع همراه با بی‌تحرکی، مصرف زیاد نوشیدنی‌های شیرین و فست‌فود.
برخی کودکان، به‌خصوص در مراحل پیشرفته‌تر، ممکن است علی‌رغم اشتهای خوب، کمی وزن از دست بدهند.
والدین گاهی گزارش می‌کنند لباس‌ها ناگهان «تنگ» شده، اما کودک همزمان خسته و کم‌انرژی است.

راهنماهای بالینی کودکان و نوجوانان (مثل خط‌مشی‌های NHS و انجمن دیابت کانادا) توصیه می‌کنند در کودک چاق یا دارای اضافه‌وزن که علائم قند بالا را نشان می‌دهد، حتماً آزمایش قند خون انجام شود.

۴. علائم عمومی دیگر که باید جدی گرفته شوند

علاوه بر علائم کلاسیک، نشانه‌های زیر هم می‌توانند بخشی از تصویر دیابت نوع ۲ در کودکان باشند:

تاری دید یا شکایت از «خوب ندیدن» تخته یا تلویزیون.
سردردهای مکرر، به‌خصوص همراه با تشنگی و خستگی.
تغییرات خلقی: تحریک‌پذیری، بی‌حوصله شدن، افت تمرکز در مدرسه.
زخم‌های کوچک که دیر خوب می‌شوند (مثلاً خراش‌ها یا بریدگی‌ها).

وب‌سایت‌هایی مثل KidsHealth و Brown University Health این علائم را در کنار علائم کلاسیک، از هشدارهای مهم برای بررسی دیابت در کودکان می‌دانند.

۵. چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کرد؟

اگر چند علامت از موارد بالا را در کودک خود مشاهده می‌کنید، به‌خصوص اگر:

کودک اضافه‌وزن یا چاقی شکمی دارد.
در خانواده (پدر، مادر، خواهر، برادر، پدربزرگ، مادربزرگ) دیابت نوع ۲ وجود دارد.
کودک کم‌تحرک است و بخش زیادی از روز را پای تلویزیون، موبایل یا کامپیوتر می‌گذراند.

باید هرچه سریع‌تر به پزشک کودکان یا فوق‌تخصص غدد مراجعه کنید. معمولاً پزشک با یک آزمایش ساده قند خون ناشتا، و در صورت نیاز HbA1c یا تست تحمل گلوکز، می‌تواند مشخص کند که آیا کودک دیابت، پیش‌دیابت یا قند خون طبیعی دارد.

هدف از تشخیص زودهنگام این است که با اصلاح تغذیه، افزایش فعالیت بدنی و در صورت نیاز دارودرمانی، بتوان از عوارض طولانی‌مدت مثل آسیب چشم، کلیه، اعصاب و قلب تا حد زیادی پیشگیری کرد.

۶. نقش آموزش و تجهیزات پایش قند خون در کودکان

اگر برای کودک شما دیابت نوع ۲ تشخیص داده شده، یادگیری نحوه پایش قند خون در منزل و ثبت نتایج، بخش مهمی از درمان است. دستگاه‌های تست قند خون مناسب کودکان، نوار تست و لانست‌های ظریف کمک می‌کنند اندازه‌گیری قند خون با درد و استرس کمتر انجام شود.

تیم علمی
فروشگاه تجهیزات پزشکی کیان‌طب
تلاش می‌کند با ارائه دستگاه‌های گلوکومتر، نوار تست، لنست و سایر ملزومات دیابت و همچنین محتوای آموزشی، به والدین کمک کند دیابت نوع ۲ فرزندشان را بهتر مدیریت کنند. اگر شک دارید کودک‌تان ممکن است علائم دیابت داشته باشد، قدم اول، صحبت با پزشک و انجام آزمایش است؛ هرچه زودتر، بهتر.