بستن
0 محصول
مشاهده سبد خرید
نشانههای هشداردهنده پیشدیابت
صفا کیانی
1404-07-05
زمان مطالعه: 6 دقیقه
نشانههای هشداردهنده پیشدیابت و زمان مراجعه به پزشک
پیشدیابت مرحلهای است که در آن قند خون بالاتر از حد طبیعی است، اما هنوز به محدوده دیابت نوع ۲ نرسیده است. بسیاری از افراد در این مرحله هیچ علامت واضحی احساس نمیکنند و فقط با آزمایش قند خون متوجه وضعیت خود میشوند، به همین دلیل شناخت نشانههای هشداردهنده و عوامل خطر اهمیت زیادی دارد.
در این مقاله، تیم علمی
فروشگاه تجهیزات پزشکی کیانطب
با تکیه بر منابعی مانند
Mayo Clinic،
Cleveland Clinic،
Diabetes Canada
و راهنماهای انجمن دیابت آمریکا و NIDDK، مهمترین علائم احتمالی پیشدیابت و زمان مناسب مراجعه به پزشک را به زبان ساده مرور میکند.
پیشدیابت چیست و چرا مهم است؟
پیشدیابت به حالتی گفته میشود که در آن قند خون ناشتا، قند دو ساعت بعد از خوردن قند یا شاخص HbA1c بالاتر از محدوده طبیعی است، اما هنوز معیارهای تشخیص دیابت نوع ۲ را کامل نکرده است. اگر در این مرحله اقدامی انجام نشود، در بخش قابل توجهی از افراد، پیشدیابت طی چند سال به دیابت تبدیل میشود.
خبر خوب این است که بسیاری از راهنماهای بالینی تأکید میکنند با اصلاح تغذیه، کاهش وزن اضافی، افزایش فعالیت بدنی و در برخی موارد دارو، میتوان روند پیشرفت به سمت دیابت نوع ۲ را کند کرد یا حتی متوقف نمود. بنابراین شناخت زودهنگام این وضعیت، یک «فرصت طلایی» برای پیشگیری است.
چرا پیشدیابت همیشه علائم واضح ندارد؟
در مرحله پیشدیابت، قند خون معمولاً آنقدر بالا نیست که علائم شدید و کلاسیک دیابت (مثل لاغری شدید، تشنگی غیرقابل کنترل یا عفونتهای مکرر) ایجاد شود. به همین دلیل، بسیاری از افراد سالها با پیشدیابت زندگی میکنند بدون اینکه متوجه شوند.
به همین خاطر، راهنماهای تخصصی توصیه میکنند همه افراد در معرض خطر (مثل کسانی که اضافهوزن دارند، تحرک کمی دارند یا سابقه خانوادگی دیابت دارند) حتی بدون علامت هم بهطور دورهای آزمایش قند خون بدهند. با این حال، برخی نشانهها میتوانند زنگ خطر باشند و نباید نادیده گرفته شوند.
نشانههای هشداردهنده پیشدیابت
نشانههای زیر لزوماً بهمعنای پیشدیابت نیستند، اما اگر چند مورد از آنها را برای هفتهها یا ماهها تجربه میکنید، بهخصوص اگر اضافهوزن یا سابقه خانوادگی دیابت دارید، بهتر است درباره انجام آزمایش با پزشک صحبت کنید.
۱. تشنگی بیشتر از حد معمول:
احساس تشنگی مداوم، نیاز به نوشیدن آب بیشتر و خشکی مکرر دهان میتواند یکی از علائم افزایش قند خون باشد؛ هرچند دلایل دیگری هم میتواند داشته باشد.
۲. ادرار کردن مکرر، بهویژه در شب:
اگر متوجه شدهاید دفعات دفع ادرار، بهخصوص بیدار شدن برای دستشویی در طول شب، نسبت به گذشته بیشتر شده است، بهتر است این موضوع را جدی بگیرید.
۳. خستگی و کاهش انرژی:
احساس خستگی غیرمعمول، سنگینی بدن یا خوابآلودگی در طول روز، بدون تغییر واضح در سبک زندگی، میتواند با نوسان قند خون مرتبط باشد؛ هرچند بیماریهای دیگر هم میتوانند چنین علائمی ایجاد کنند.
۴. تاری دید گذرا:
بالا و پایین شدن قند خون میتواند روی مایعات داخل عدسی چشم اثر بگذارد و باعث تاری دید موقتی شود. اگر این حالت مکرر اتفاق میافتد، بهتر است بررسی شود.
۵. افزایش اشتها همراه با اضافهوزن:
بعضی افراد با پیشدیابت احساس گرسنگی بیشتری دارند و در عین حال وزن آنها بهتدریج بالا میرود؛ این وضعیت میتواند با مقاومت به انسولین مرتبط باشد.
۶. تأخیر در بهبود زخمهای کوچک و عفونتها:
دیر خوب شدن زخمهای سطحی، بریدگیها یا بروز مکرر عفونتهای پوستی و ادراری، از علائمی است که میتواند هم در پیشدیابت و هم در دیابت دیده شود و نیاز به ارزیابی دارد.
۷. تیرگی و ضخیم شدن برخی نواحی پوست:
تیرگی مخملیمانند در پشت گردن، زیر بغل یا کشاله ران (آکانتوزیس نیگریکانس) اغلب با مقاومت به انسولین همراه است و میتواند نشانه زودرس اختلال در تنظیم قند خون باشد.
چه کسانی بیشتر در معرض خطر پیشدیابتاند؟
حتی بدون علامت، اگر چند مورد از عوامل زیر را دارید، احتمال پیشدیابت در شما بالاتر است و انجام آزمایش دورهای قند خون اهمیت بیشتری پیدا میکند:
– اضافهوزن یا چاقی، بهویژه تجمع چربی در ناحیه شکم.
– سابقه خانوادگی دیابت نوع ۲ در والدین، خواهر یا برادر.
– سبک زندگی کمتحرک و نشستن طولانیمدت در طول روز.
– فشار خون بالا، چربی خون بالا یا سندرم متابولیک.
– سابقه دیابت بارداری یا بهدنیا آوردن نوزاد با وزن بالا.
– سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) در زنان.
چه زمانی باید برای بررسی پیشدیابت به پزشک مراجعه کرد؟
اگر چند علامت از نشانههای بالا را همزمان دارید، یا در گروههای پرخطر قرار میگیرید، مراجعه به پزشک عمومی یا متخصص داخلی برای انجام آزمایشها ضروری است. پزشک معمولاً یکی از این تستها یا ترکیبی از آنها را درخواست میکند: قند خون ناشتا، تست تحمل گلوکز (قند دو ساعته) یا HbA1c.
تفسیر دقیق این نتایج به عهده پزشک است، اما بهطور کلی، مقادیر در محدوده «بین نرمال و دیابت» میتواند نشاندهنده پیشدیابت باشد. تشخیص بهموقع این مرحله این فرصت را میدهد که با اصلاح سبک زندگی، از بروز دیابت در سالهای آینده جلوگیری کنید یا آن را بهتعویق بیندازید.
بعد از تشخیص پیشدیابت چه کارهایی میتوان انجام داد؟
اگر پزشک به شما گفته است «قندت مرزی است» یا «پیشدیابت داری»، معمولاً اولین توصیهها شامل کاهش وزن اضافی، افزایش فعالیت بدنی (مثلاً حداقل ۱۵۰ دقیقه پیادهروی تند در هفته)، اصلاح تغذیه و ترک سیگار است. در برخی موارد خاص، پزشک ممکن است داروهایی مانند متفورمین را نیز پیشنهاد کند.
هدف از این اقدامات، برگشت قند خون به محدوده طبیعی و جلوگیری از آسیب طولانیمدت به عروق، اعصاب، کلیه و سایر ارگانهاست. برنامه دقیق باید بر اساس شرایط فردی، همراهی بیماریهای دیگر و داروهایی که مصرف میکنید، توسط پزشک یا متخصص تغذیه تنظیم شود.
جمعبندی: به نشانههای کوچک بیتوجه نباشید
پیشدیابت اغلب بیعلامت است، اما ترکیبی از نشانههای خفیف مانند تشنگی بیشتر، ادرار مکرر، خستگی، تاری دید گذرا، اضافهوزن و تیرگی برخی نواحی پوست میتواند زنگ خطری باشد که شما را به سمت انجام آزمایش قند خون هدایت کند. شناخت زودهنگام این مرحله، فرصتی ارزشمند برای پیشگیری از دیابت نوع ۲ است.
اگر نگران قند خون خود هستید یا در خانوادهتان سابقه دیابت وجود دارد، معطل نکنید. درباره انجام آزمایش و بررسی دقیقتر با پزشک خود صحبت کنید تا در صورت نیاز، یک برنامه شخصی برای تغذیه، فعالیت بدنی و پایش قند خون برای شما طراحی شود.
