خطر قند خون بالا در دوران بارداری

قند خون بالا در دوران بارداری، چه به صورت دیابت بارداری و چه در زنانی که از قبل دیابت نوع یک یا دو دارند، می‌تواند هم برای مادر و هم برای جنین خطرناک باشد. مطالعات نشان می‌دهد هایپرگلیسمی در بارداری با افزایش ریسک مسمومیت بارداری، زایمان زودرس، سزارین، نوزاد خیلی درشت و مشکلات تنفسی نوزاد ارتباط دارد.

در این مقاله، تیم علمی
فروشگاه تجهیزات پزشکی کیان‌طب
بر اساس راهنماها و منابعی مانند
Mayo Clinic،
NIDDK،
NHS،
Cleveland Clinic،
و
ACOG
توضیح می‌دهد قند خون بالا در بارداری چه خطراتی دارد و چگونه می‌توان آن را کنترل کرد.

۱. قند خون بالا در بارداری یعنی چه؟

در دوران بارداری، هورمون‌های جفت باعث افزایش مقاومت به انسولین می‌شوند و بدن برای نگه‌داشتن قند خون در محدوده طبیعی باید انسولین بیشتری تولید کند. اگر پانکراس نتواند این نیاز اضافی را جبران کند، قند خون بالا می‌رود و «دیابت بارداری» یا تشدید دیابت قبلی رخ می‌دهد.

دیابت بارداری معمولاً در سه‌ماهه دوم و سوم تشخیص داده می‌شود، اما افزایش قند خون در سه‌ماهه اول هم مهم است، زیرا می‌تواند با افزایش خطر سقط و ناهنجاری‌های مادرزادی مرتبط باشد. به همین دلیل، زنانی که از قبل دیابت دارند باید قبل از بارداری و از همان ابتدای آن، قند خون خود را به‌خوبی کنترل کنند.

۲. خطرات قند خون بالا برای مادر

قند خون کنترل‌نشده در دوران بارداری، احتمال بروز عوارض مختلفی را برای مادر افزایش می‌دهد، از جمله:

• فشار خون بالا و پره‌اکلامپسی (مسمومیت بارداری).
• زایمان زودرس یا نیاز به القای زایمان.
• افزایش احتمال سزارین، به‌خصوص به‌دلیل درشتی جنین.
• عفونت‌های بیشتر ادراری و تناسلی.
• دوره نقاهت طولانی‌تر بعد از زایمان، به‌خصوص در صورت سزارین و جنین درشت.

زنانی که یک‌بار دیابت بارداری را تجربه می‌کنند، در آینده بیشتر در معرض دیابت نوع دو قرار دارند؛ تخمین‌ها نشان می‌دهد تا نیمی از آن‌ها طی ۱۰ تا ۲۰ سال بعد ممکن است دچار دیابت نوع دو شوند، مگر این‌که سبک زندگی خود را اصلاح کنند.

۳. خطرات قند خون بالا برای جنین و نوزاد

گلوکز به‌راحتی از جفت عبور می‌کند، اما انسولین مادر خیر؛ بنابراین اگر مادر قند خون بالایی داشته باشد، جنین نیز در معرض قند بالا قرار می‌گیرد و لوزالمعده‌اش مجبور می‌شود انسولین زیادی تولید کند. این وضعیت می‌تواند عوارض زیر را به‌دنبال داشته باشد:

• ماکروزومی (جنین خیلی درشت) و بزرگ بودن نسبت به سن بارداری.
• زایمان سخت، گیر کردن شانه نوزاد (شولدر دیستوشیا) و افزایش خطر آسیب زایمانی.
• افت قند خون نوزاد پس از تولد (هیپوگلیسمی نوزادی) به‌دلیل انسولین بالا.
• نیاز بیشتر به بستری در بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان (NICU).
• افزایش خطر مشکلات تنفسی، زردی شدید و افزایش غیرطبیعی گلبول‌های قرمز.

در موارد شدید و کنترل‌نشده، قند خون بسیار بالا می‌تواند خطر مرده‌زایی یا مرگ نوزاد در حوالی زمان تولد را نیز افزایش دهد.

۴. پیامدهای بلندمدت قند خون بالا برای کودک

قرار گرفتن جنین در محیط قند خون بالا فقط روی وزن تولد و زایمان اثر نمی‌گذارد، بلکه می‌تواند زمینه برخی مشکلات در سال‌های بعد را هم فراهم کند. مطالعات نشان می‌دهد این کودکان در آینده بیشتر در معرض موارد زیر هستند:

• اضافه‌وزن و چاقی در کودکی و نوجوانی.
• مقاومت به انسولین و اختلال تحمل گلوکز.
• افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع دو در سنین پایین‌تر.
• افزایش احتمال فشار خون بالا و اختلال چربی خون.
• بروز بیماری کبد چرب غیرالکلی.

بنابراین، مدیریت قند خون در دوران بارداری در واقع یک سرمایه‌گذاری روی سلامت بلندمدت کودک است.

۵. جدول خلاصه عوارض قند خون بالا در بارداری

۶. چگونه می‌توان خطر قند خون بالا در بارداری را کاهش داد؟

راهنماهای تخصصی پیشنهاد می‌کنند زنان باردار، به‌خصوص کسانی که در معرض دیابت بارداری هستند، چند اصل را جدی بگیرند:

• انجام غربالگری در زمان مناسب (معمولاً بین هفته‌های ۲۴ تا ۲۸ بارداری و زودتر برای زنان پرخطر).
• پیروی از رژیم غذایی مخصوص دیابت بارداری: تنظیم کربوهیدرات‌ها در وعده‌های کوچک‌تر، کاهش قندهای ساده و نوشیدنی‌های شیرین، افزایش سبزیجات غیرنشاسته‌ای و پروتئین‌های کم‌چرب.
• فعالیت بدنی مناسب بارداری (مثل پیاده‌روی منظم) طبق نظر پزشک.
• پایش منظم قند خون با گلوکومتر خانگی طبق برنامه‌ای که پزشک یا پرستار آموزش می‌دهد.
• استفاده از انسولین یا داروهای تجویزی در صورت کافی نبودن رژیم غذایی و فعالیت بدنی.

حتی تغییرات نسبتاً کوچک در تغذیه، وزن و فعالیت بدنی می‌تواند به‌طور چشمگیری خطر عوارض را کاهش دهد.

۷. نقش پایش خانگی قند خون و کیان‌طب

یکی از پایه‌های کنترل دیابت بارداری، اندازه‌گیری منظم قند خون در منزل است؛ معمولاً ناشتا و ۱ تا ۲ ساعت بعد از هر وعده غذایی. ثبت این اعداد به پزشک کمک می‌کند دوز انسولین، رژیم غذایی و سایر توصیه‌ها را دقیق تنظیم کند و از بالا رفتن طولانی‌مدت قند خون جلوگیری شود.

تیم علمی
فروشگاه تجهیزات پزشکی کیان‌طب
تلاش می‌کند با ارائه دستگاه‌های دقیق تست قند خون، نوار تست، لنست و سایر ملزومات، امکان پایش منظم قند خون را برای زنان باردار مبتلا به دیابت یا در معرض آن فراهم کند. اگر پزشک برای شما دیابت بارداری یا خطر بالای آن را مطرح کرده است، تهیه یک گلوکومتر مطمئن و یادگیری نحوه استفاده صحیح از آن، قدم مهمی در محافظت از سلامت شما و جنین‌تان است.