تأثیر ورزش پس از تشخیص دیابت نوع ۱

بعد از تشخیص دیابت نوع ۱، خیلی‌ها از خودشان می‌پرسند آیا هنوز می‌توانند ورزش کنند یا نه؛ پاسخ این است که «نه‌تنها می‌توانید، بلکه ورزش بخش مهمی از درمان شماست». راهنماهای انجمن دیابت آمریکا و مراکز دانشگاهی نشان می‌دهد که فعالیت بدنی منظم، کنترل قند خون، سلامت قلب و کیفیت زندگی افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ را به‌طور قابل‌توجهی بهبود می‌دهد.

در این مقاله، تیم علمی
فروشگاه تجهیزات پزشکی کیان‌طب
بر اساس منابعی مانند
American Diabetes Association،
UCLA Health،
diabinfo
و مرورهای علمی منتشرشده در
Exercise, type 1 diabetes and blood glucose
توضیح می‌دهد ورزش پس از تشخیص دیابت نوع ۱ چه فوایدی دارد و چگونه می‌توان آن را ایمن و هوشمندانه انجام داد.

۱. چرا ورزش بعد از تشخیص دیابت نوع ۱ این‌قدر مهم است؟

هنگام فعالیت بدنی، عضلات گلوکز بیشتری مصرف می‌کنند و حساسیت بافت‌ها به انسولین افزایش می‌یابد؛ این یعنی بدن برای تنظیم قند خون به انسولین کمتری نیاز دارد. مرورها نشان داده‌اند که ورزش منظم می‌تواند به بهبود میانگین قند خون، کاهش نوسانات شدید و کاهش نیاز روزانه به انسولین کمک کند.

علاوه بر قند خون، ورزش خطر بیماری‌های قلبی–عروقی، فشار خون بالا، اضافه‌وزن، اضطراب و افسردگی را که در افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ نیز شایع‌اند، کاهش می‌دهد. بسیاری از بیماران بعد از مدتی ورزش منظم، از انرژی بیشتر، خواب بهتر و اعتمادبه‌نفس بالاتر گزارش می‌کنند.

۲. چه نوع ورزشی بعد از تشخیص دیابت نوع ۱ مناسب‌تر است؟

راهنماهای بین‌المللی پیشنهاد می‌کنند ترکیبی از ورزش هوازی و مقاومتی را در برنامه هفتگی خود بگنجانید:

• ورزش‌های هوازی: پیاده‌روی تند، دوچرخه‌سواری، دو آرام، شنا، ایروبیک و ورزش‌های تیمی که ضربان قلب را بالا می‌برند. هدف معمولاً حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی با شدت متوسط در هفته (مثلاً ۵ روز در هفته، هر بار ۳۰ دقیقه) است.
• تمرینات مقاومتی (قدرتی): تمرین با وزنه سبک تا متوسط، کش‌های ورزشی یا تمرین با وزن بدن (اسکات، شنا سوئدی، لانج و …) دست‌کم ۲ تا ۳ بار در هفته، با تمرکز بر گروه‌های عضلانی بزرگ.

ترکیب این دو نوع ورزش، نسبت به تنها یک نوع، تعادل بهتری در کنترل قند خون، سلامت قلب و قدرت عضلانی ایجاد می‌کند. برخی مطالعات نشان داده‌اند که انجام تمرین مقاومتی قبل از ورزش هوازی می‌تواند خطر افت شدید قند خون را کاهش دهد، چون پاسخ گلوکز آرام‌تر است.

۳. چارت خلاصه فواید ورزش بعد از تشخیص دیابت نوع ۱

۴. نکات ایمنی مهم هنگام ورزش با دیابت نوع ۱

بزرگ‌ترین نگرانی هنگام ورزش در دیابت نوع ۱، خطر «افت قند خون» قبل، حین یا چند ساعت بعد از فعالیت است. برای کاهش این خطر، نکات زیر مهم هستند:

• قبل از شروع، قند خون را اندازه‌گیری کنید؛ اگر خیلی پایین است، ورزش را به‌تعویق بیندازید و ابتدا میان‌وعده مناسب مصرف کنید.
• برای ورزش‌های طولانی‌تر از ۳۰ تا ۶۰ دقیقه، معمولاً لازم است دوز انسولین سریع‌الاثر قبل از غذا کمی کاهش یابد یا میان‌وعده حاوی کربوهیدرات قبل یا در حین ورزش مصرف شود (طبق نظر پزشک).
• همیشه همراه خود منبع قند سریع‌الاثر (مثل آبمیوه، قرص گلوکز یا حبه قند) داشته باشید تا در صورت افت قند خون، سریعاً اقدام کنید.
• بعد از ورزش، به‌خصوص در ورزش‌های عصر یا شب، قند خون را چند بار چک کنید، چون خطر هیپوگلیسمی تأخیری (چند ساعت بعد) وجود دارد.
• اگر از پمپ انسولین یا سنسور پایش مداوم (CGM) استفاده می‌کنید، با تیم درمان درباره تنظیمات مخصوص ورزش مشورت کنید.

۵. چه زمانی باید ورزش را متوقف یا به‌تعویق بیندازید؟

در دیابت نوع ۱، بعضی شرایط، ورزش را خطرناک می‌کند و باید قبل از ورزش اصلاح شوند:

• قند خون بسیار بالا به همراه کتون در ادرار یا خون (مثلاً هنگام بیماری یا انسولین ناکافی).
• احساس سرگیجه، تهوع، درد شدید قفسه سینه یا تنگی نفس غیرمعمول.
• عفونت شدید، تب بالا یا احساس ضعف شدید عمومی.

در این موارد، ابتدا باید با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید و تا زمان پایدار شدن وضعیت، ورزش را کنار بگذارید.

۶. نقش تجهیزات پایش قند خون و کیان‌طب در ورزش ایمن

برای ورزش ایمن با دیابت نوع ۱، داشتن ابزار مناسب پایش قند خون ضروری است. اندازه‌گیری قند خون قبل، حین (در ورزش‌های طولانی) و بعد از فعالیت، کمک می‌کند الگوی واکنش بدن خود را بشناسید و دوز انسولین و میان‌وعده‌ها را دقیق‌تر تنظیم کنید.

تیم علمی
فروشگاه تجهیزات پزشکی کیان‌طب
با ارائه دستگاه‌های تست قند خون، نوار تست، لنست و سایر ملزومات دیابت، تلاش می‌کند امکان ورزش ایمن‌تر و مدیریت فعال‌تر دیابت را برای شما فراهم کند. اگر به‌تازگی دیابت نوع ۱ برای شما تشخیص داده شده، طراحی هم‌زمان «برنامه ورزشی» و «برنامه پایش قند خون» با همکاری پزشک و استفاده از تجهیزات مناسب، یکی از بهترین قدم‌ها برای حفظ سلامتی در بلندمدت است.