۵ میلیون ایرانی دیابت دارند؛ چرا نیمی از مبتلایان از بیماری خود خبر ندارند؟

دیابت یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مزمن در ایران و جهان است. بر اساس برآوردهای سازمان جهانی بهداشت (WHO) و فدراسیون بین‌المللی دیابت (IDF)، میلیون‌ها نفر در منطقه خاورمیانه و از جمله ایران با دیابت زندگی می‌کنند و بخش قابل توجهی از آن‌ها هنوز تشخیص رسمی نگرفته‌اند. این یعنی بسیاری از بیماران، بدون آگاهی از بیماری، در معرض عوارض خاموش دیابت قرار دارند.

در این مقاله، تیم علمی
فروشگاه تجهیزات پزشکی کیان‌طب
با تکیه بر گزارش‌های سازمان جهانی بهداشت، فدراسیون بین‌المللی دیابت و راهنماهای انجمن دیابت آمریکا (ADA) و NIDDK، توضیح می‌دهد چرا این‌همه دیابت «پنهان» وجود دارد، چه نشانه‌هایی ممکن است نادیده گرفته شوند و چه اقداماتی می‌تواند به تشخیص زودهنگام کمک کند.

چقدر از جمعیت به دیابت مبتلا هستند؟

گزارش «Atlas» فدراسیون بین‌المللی دیابت
International Diabetes Federation
نشان می‌دهد که در بسیاری از کشورهای منطقه، از جمله ایران، شیوع دیابت نوع ۲ رو به افزایش است و درصد قابل توجهی از بزرگسالان با این بیماری زندگی می‌کنند. در همین گزارش‌ها تأکید شده است که درصد بالایی از مبتلایان، هنوز تشخیص دریافت نکرده‌اند و در دسته «دیابت تشخیص‌داده‌نشده» قرار می‌گیرند.

سازمان جهانی بهداشت نیز در بخش دیابت وب‌سایت خود
Diabetes Fact Sheet
اشاره می‌کند که در سطح جهانی، حدود نیمی از افراد مبتلا به دیابت از بیماری خود آگاه نیستند. این الگو در بسیاری از کشورها تکرار می‌شود و ایران هم از این قاعده مستثنا نیست.

چرا این همه دیابت پنهان داریم؟

دیابت نوع ۲ در مراحل اولیه معمولاً بدون علامت واضح است یا علائم آن (مثل خستگی، تشنگی خفیف، ادرار کمی بیشتر از معمول) به‌راحتی به استرس، کار زیاد یا افزایش سن نسبت داده می‌شود. راهنماهای آموزشی انجمن دیابت آمریکا
Diabetes Symptoms & Early Warning Signs
تأکید می‌کند که بسیاری از بیماران فقط در یک چکاپ تصادفی یا هنگام بروز عارضه (مثل سکته قلبی، مشکلات چشمی یا آسیب کلیه) متوجه بالا بودن قند خون خود می‌شوند.

مرکز ملی دیابت و بیماری‌های گوارشی آمریکا
NIDDK – Prediabetes & Insulin Resistance
توضیح می‌دهد که بسیاری از افراد ابتدا سال‌ها در وضعیت «پیش‌دیابت» قرار دارند و به‌تدریج وارد محدوده دیابت می‌شوند، بدون این‌که تغییری در حال عمومی خود احساس کنند. نبود آگاهی کافی و انجام نشدن آزمایش دوره‌ای قند خون، از دلایل اصلی بالا بودن آمار دیابت تشخیص‌داده‌نشده است.

نشانه‌هایی که نباید نادیده گرفت

وب‌سایت‌های آموزشی مانند
Mayo Clinic
و
Cleveland Clinic
فهرستی از علائم احتمالی دیابت نوع ۲ را معرفی می‌کنند که اگر برای هفته‌ها یا ماه‌ها ادامه پیدا کنند، باید به‌عنوان زنگ خطر جدی گرفته شوند:

– تشنگی بیشتر از حد معمول و خشکی مکرر دهان.
– ادرار کردن مکرر، به‌خصوص بیدار شدن برای دستشویی در طول شب.
– خستگی، سنگینی بدن و کاهش انرژی بدون دلیل واضح.
– تاری دید گذرا یا نوسان‌دار.
– دیر خوب شدن زخم‌های کوچک، بریدگی‌ها یا عفونت‌های پوستی و ادراری.
– سوزن‌سوزن شدن یا بی‌حسی خفیف در نوک انگشتان دست و پا.
– تیرگی و ضخیم شدن پوست در نواحی چین‌دار مانند پشت گردن و زیر بغل (آکانتوزیس نیگریکانس) که اغلب با مقاومت به انسولین همراه است.

چه کسانی باید حتماً برای دیابت غربالگری شوند؟

راهنمای تغذیه و غربالگری دیابت کانادا و ADA توصیه می‌کند حتی بدون علامت، گروه‌های زیر به‌صورت دوره‌ای قند خون خود را بررسی کنند:

– افراد بالای حدود ۳۰–۳۵ سال، به‌خصوص اگر اضافه‌وزن یا چاقی شکمی دارند.
– کسانی که یکی از والدین، خواهر یا برادرشان دیابت نوع ۲ دارد.
– افراد کم‌تحرک یا کسانی که بیشتر روز را نشسته کار می‌کنند.
– افرادی با فشار خون بالا، چربی خون بالا یا سندرم متابولیک.
– زنان با سابقه دیابت بارداری یا تولد نوزاد با وزن بالا.
– زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS).

پزشک بر اساس این عوامل می‌تواند تصمیم بگیرد که کدام آزمایش (قند ناشتا، HbA1c یا تست تحمل گلوکز) و با چه فاصله زمانی برای شما مناسب است.

چرا تشخیص زودهنگام دیابت حیاتی است؟

منابعی مانند
CDC – Prediabetes: Your Chance to Prevent Type 2 Diabetes
تأکید می‌کنند که تشخیص به‌موقع پیش‌دیابت و دیابت، این امکان را می‌دهد که با تغییر سبک زندگی و در صورت نیاز دارو، قند خون کنترل شود و خطر عوارض جدی مانند سکته قلبی، سکته مغزی، نارسایی کلیه و آسیب چشمی به‌طور قابل توجهی کاهش یابد.

هرچه دیابت زودتر تشخیص داده شود، احتمال حفظ عملکرد طبیعی چشم، کلیه، اعصاب محیطی و قلب بیشتر است و کیفیت زندگی در سال‌های آینده بالاتر می‌ماند. به همین دلیل، نادیده گرفتن علائم خفیف یا به تعویق انداختن چکاپ می‌تواند هزینه‌های جدی برای سلامت به‌همراه داشته باشد.

جمع‌بندی: یک چکاپ ساده، یک تصمیم مهم

وقتی گفته می‌شود «میلیون‌ها نفر در ایران دیابت دارند و نیمی از آن‌ها خبر ندارند»، منظور این است که بخش بزرگی از جامعه بدون آگاهی در معرض عوارض خاموش دیابت قرار گرفته است. آگاهی از علائم، شناخت عوامل خطر و انجام یک آزمایش ساده قند خون می‌تواند تفاوت بزرگی در آینده سلامت شما ایجاد کند.

اگر در خانواده‌تان دیابت وجود دارد، اضافه‌وزن دارید یا بخشی از نشانه‌های گفته‌شده را تجربه می‌کنید، بهتر است موضوع را با پزشک در میان بگذارید. هدف تیم علمی
فروشگاه تجهیزات پزشکی کیان‌طب
این است که با ارائه اطلاعات علمی و قابل اعتماد، به شما کمک کند تصمیم‌هایی بگیرید که هم ایمن باشد و هم کیفیت زندگی‌تان را در طولانی‌مدت حفظ کند.